Pas gati një viti përpjekjesh të pasuksesshme dhe tejet kontroverse për të avancuar marrëveshje paqeje në Ukrainë, administrata e Donald Trumpit vazhdon të jetë e angazhuar në negociata për përfundimin e luftës. Çështja më e mprehtë dhe njëkohësisht më e dhimbshme mbetet ajo e koncesioneve territoriale.
Kështu shkruan Foreign Policy.
Sipas publikimit, plani i parë i paqes, i përbërë nga 28 pika, ishte në thelb një ultimatum për Kievin. Dokumenti kërkonte tërheqjen e plotë të trupave ukrainase nga rajonet e Donetskut dhe Luhanskut, duke krijuar kushte jashtëzakonisht të favorshme për Rusinë që të rigrupohej dhe potencialisht ta riniste luftën në të ardhmen.
Në vend të tij, një plan alternativ me 20 pika, i përgatitur nga Ukraina në bashkëpunim me partnerët evropianë dhe Shtetet e Bashkuara, parasheh ndaljen e luftimeve në vijat aktuale të frontit, pa koncesione të reja territoriale.
Një përpjekje për kompromis mes këtyre dy qasjeve propozohet nga eksperti amerikan i marrëdhënieve ndërkombëtare dhe ish-negociatori për Ballkanin, Edward P. Joseph. Ai sugjeron që si model të merret Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, e miratuar në vitin 1999 për Kosovën. Kjo rezolutë e konfirmonte formalisht sovranitetin e Jugosllavisë, por parashihte autonomi të gjerë për rajonin dhe transferimin e administrimit te strukturat ndërkombëtare.
Pas miratimit të rezolutës, si forcat serbe ashtu edhe ato shqiptare u tërhoqën nga Kosova, ndërsa territori u vendos nën administrim të përkohshëm të OKB-së dhe nën mbrojtjen e forcave ndërkombëtare të sigurisë. Edhe pse kanë kaluar 27 vjet, Kosova vazhdon të jetë nën një formë mbrojtjeje ndërkombëtare, ndërsa qeverisja e brendshme dhe rendi publik ushtrohen nga autoritetet vendore.
Joseph propozon një skenar të ngjashëm për Ukrainën. Sipas tij, kjo do të nënkuptonte vendosjen e forcave paqeruajtëse ndërkombëtare, nën ombrellën e OKB-së ose OSBE-së, në ato pjesë të rajonit të Donetskut që aktualisht kontrollohen nga Kievi. Paqeruajtësit do të zëvendësonin Forcat e Armatosura të Ukrainës, ndërsa trupat ruse do të mbeteshin në pozicionet që aktualisht i mbajnë të pushtuara.
Publikimi pranon se një opsion i tillë do të ishte jashtëzakonisht i dhimbshëm për Ukrainën, pasi Kievi do të humbiste edhe kontrollin simbolik mbi një pjesë të Donbasit. Megjithatë, kjo mund t’i ofronte presidentit ukrainas një rrugë për t’i dhënë fund luftës që ka sjellë humbje të mëdha njerëzore dhe shkatërrime masive.
Gazetarët theksojnë veçmas se një format i tillë mund t’i sigurojë Ukrainës garanci sigurie, për të cilat Volodymyr Zelensky ka insistuar vazhdimisht. Prania e forcave ndërkombëtare përgjatë vijës së kontaktit do të krijonte një zonë tampon mes Ukrainës dhe Rusisë dhe do t’u mundësonte civilëve në pjesën e Donbasit nën kontrollin e Kievit të mbeten në shtëpitë e tyre.
Në të njëjtën kohë, publikimi shpreh dyshime se Moska do ta pranonte lehtë një skenar të tillë. Megjithatë, Rusia mund të përfitojë nga përfundimi i një lufte që po e rraskapit ekonominë dhe burimet e saj. Për më tepër, trupat ukrainase dhe simbolet shtetërore do të zhdukeshin nga territoret që Kremlini i konsideron si të vetat.
Sipas Foreign Policy, një kompromis i tillë nuk i përmbush qëllimet maksimaliste të Vladimir Putinit, i cili synon kontrollin mbi të gjithë Ukrainën. Por marrëveshja mund t’i mundësojë atij të “shpëtojë fytyrën” para opinionit të brendshëm dhe të justifikojë kostot kolosale të luftës.
Publikimi pranon se një skenar i tillë i jep Rusisë një lloj legjitimiteti, duke minuar të drejtën ndërkombëtare dhe parimet themelore të drejtësisë. Megjithatë, theksohet se pas një rezistence të gjatë dhe të guximshme, Ukraina ka shanse për mbijetesë vetëm nëse Shtetet e Bashkuara mbeten në anën e saj – duke vazhduar ofrimin e inteligjencës, armëve dhe duke ruajtur presionin përmes sanksioneve ndaj Moskës.
