Dark Mode Light Mode

Hartat/ Artiku në qendër të vëmendjes, pse Trump nuk heq dorë nga Groenlanda

Groenlanda i përket Danimarkës, por ka status autonom dhe nuk është anëtare e BE-së. Së bashku me ish-fuqinë e saj koloniale, ajo është anëtare e NATO-s. Vendet më të afërta, Kanadaja, Islanda dhe Norvegjia, janë gjithashtu anëtare të aleancës mbrojtëse.

Në të njëjtën kohë, Rusia ka gjithashtu qasje të drejtpërdrejtë në Arktik. Ndryshimi i klimës mund të hapë rrugë të reja tregtare pranë Polit të Veriut për Kremlinin. Për më tepër, rajoni është me rëndësi strategjike nga perspektiva e Moskës, jo vetëm për shkak të shteteve fqinje të NATO-s.

Edhe Kina, si një fuqi tregtare, dëshiron të shfrytëzojë rrugë të reja përmes Arktikut. Kinezët e përshkruajnë veten si një “vend pranë Arktikut” dhe po përpiqen të krijojnë një “Rrugë Mëndafshi polare” së bashku me Rusinë.

Advertisement

Zonat ekonomike ekskluzive luajnë një rol qendror në Arktik. Në këto zona, të cilat shtrihen deri në 200 milje detare larg bregdetit, shtetet kanë të drejta ekskluzive, për shembull, në peshkim dhe nxjerrjen e burimeve. Por nund të ekzistojnë pretendime të mëtejshme nëse shelfi kontinental përkatës shtrihet përtej këtyre zonave. Meqenëse pretendime të tilla ndonjëherë mbivendosen, mosmarrëveshjet territoriale ndodhin edhe në Arktik.

Këshilli Arktik bashkon të gjitha shtetet kufitare të rajonit, përfshirë Rusinë dhe SHBA-në. Qëllimi i tij është të koordinojë çështje të tilla si rrugët tregtare dhe mbrojtja e mjedisit. Megjithatë, për shkak të tensioneve aktuale midis Rusisë dhe NATO-s, puna e tij është shumë e kufizuar. Gjermania dhe Kina kanë statusin e vëzhguesit; përfaqësohen edhe grupe indigjene si Inuitët dhe Samitë.

Arktiku po bëhet gjithnjë e më i rëndësishëm edhe nga një perspektivë ushtarako-strategjike: ndryshimi i klimës po e bën më të lehtë lundrimin e anijeve. Kjo rrit rëndësinë e të ashtuquajturit Boshllëk GIUK, i emëruar sipas Groenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar (MB), si dhe “Boshllëkut të Ariut” midis Norvegjisë, Ishullit të Ariut dhe Svalbardit.

Korridoret gjeostrategjike

Këto pengesa janë strategjikisht të rëndësishme sepse i lejojnë Rusisë të arrijë Atlantikun. NATO ka frikë se nëndetëset ruse mund t’i përdorin ato për të bombarduar Evropën nga perëndimi në rast lufte dhe për të ndërprerë linjat e furnizimit nga SHBA-ja.

Hartat/ Artiku në qendër të vëmendjes, pse Trump nuk heq

Pse ndryshimi i klimës do të ndryshojë gjithçka

Groenlanda është gjithashtu shumë e rëndësishme për klimën globale. Shtresa e saj e akullit është e dyta më e madhe në botë, por shkrirja e saj është përshpejtuar ndjeshëm në dekadat e fundit për shkak të ngrohjes globale. Uji shtesë po shkakton rritjen e nivelit të detit, gjë që ndikon në Qarkullimin Meridional të Përmbysjes së Atlantikut (AMOC), një sistem rrymash oqeanike që vepron si një pompë nxehtësie, duke transportuar ujë të ngrohtë nga tropikët në Evropë. Kjo mund të ndryshojë klimën relativisht të butë të Evropës. Përafërsisht 80 përqind e Groenlandës është e mbuluar me akull; vetëm brigjet janë kryesisht pa akull. Detet përreth janë gjithashtu të mbuluara me akull gjatë muajve të dimrit. Në përgjithësi, zona e mbuluar me akull në tokë dhe det po zvogëlohet për shkak të ndryshimeve klimatike, të cilat i sjellin dobi transportit detar dhe nxjerrjes së lëndëve të para.

Hartat/ Artiku në qendër të vëmendjes, pse Trump nuk heq

Pasojat për ekonominë

Ngrohja globale e ka bërë tashmë Arktikun më të arritshëm për lundrim, dhe trafiku detar është rritur prej vitesh. Me kalimin verilindor, kalimin veriperëndimor dhe rrugën transpolare, e cila kalon afër Polit të Veriut, ekzistojnë tre rrugë të mundshme për të kaluar Arktikun nga një oqean në tjetrin.

Groenlanda besohet gjithashtu se zotëron rezerva të mëdha lëndësh të para. Përveç naftës, këto përfshijnë, në veçanti, elementë të rrallë të tokës. Këto metale, të cilat janë veçanërisht të rëndësishme për produktet e teknologjisë së lartë, janë me interes të madh në Uashington. Aktualisht, Kina dominon tregun global. Megjithatë, depozitat e Groenlandës janë ende kryesisht të pashfrytëzuara dhe konsiderohen të kenë potencial të ulët ekonomik.

Hartat/ Artiku në qendër të vëmendjes, pse Trump nuk heq

Mjedisi ushtarak

Danimarka aktualisht ka dy baza ushtarake në Groenlandë, dhe Shtetet e Bashkuara kanë një. Amerikanët e konsiderojnë ishullin një pikë të rëndësishme për mbrojtjen e tyre nga raketat, pasi fluturimet e raketave mbi Polin e Veriut mund të zbulohen prej andej. Rusia, Norvegjia dhe Kanadaja kanë gjithashtu baza në rajonin e Arktikut.

Hartat/ Artiku në qendër të vëmendjes, pse Trump nuk heq

Për shkak të ndryshimeve klimatike, Arktiku mund të bëhet një arenë e rëndësishme gjeopolitike e së ardhmes dhe potencialisht një pikë e nxehtë konflikti.

Hartat/ Artiku në qendër të vëmendjes, pse Trump nuk heq

Megjithatë, pak vende kanë përvojë në luftën në Arktik; Norvegjia dhe Finlanda i trajnojnë partnerët e tyre të NATO-s në ushtrime në akull. Edhe Rusia synon të zgjerojë praninë e saj në rajon si pjesë e strategjisë së saj në Arktik.

Hartat/ Artiku në qendër të vëmendjes, pse Trump nuk heq
Add a comment Add a comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

15 − nine =

Previous Post

Modelja shqiptare pëson hemoragji cerebrale, hapet fushatë ndihme për Dajana Kalon  

Next Post

Ish-deputet i LDK-së: Në politikë nuk ka “të vjetër” dhe “të rinj”, LDK është më e madhe se çdo individ

Advertisement