Ministrja e Arsimit, Arbërie Nagavci, po përballet me hijet e një dyshimi të thellë për abuzim me paranë publike, pasi gjatë vitit shkollor 2024/25, Ministria që ajo drejton rriti buxhetin për tekstet shkollore në një shumë marramendëse – mbi 20 milionë euro, duke shënuar një rritje prej 66.7% krahasuar me vitin paraprak. Kjo rritje u paraqit fillimisht si “vetëm 20%”, por realiteti i shpenzimeve tregon diçka krejt tjetër.
A është kjo një keqplanifikim i zakonshëm… apo një skemë e qëllimshme për përfitime personale e politike?
Nga 5 milionë në 20 milionë: “Boomi” që nuk u shpjegua kurrë qartë
Sipas të dhënave të siguruara nga vetë MASHTI dhe raportet financiare të Thesarit të Kosovës, shpenzimet për tekstet shkollore kanë kaluar nëpër një rollercoaster buxhetor:
Viti Shkollor Shpenzime për libra Ndryshimi (%)
2022/23 ~5.7 milion € –
2023/24 12.25 milion € ▲ +115%
2024/25 20.42 milion € ▲ +66.7%
Nga një buxhet i ulët në vitin 2022/23 falë politikës së ripërdorimit të librave, MASHTI u hodh në një skemë subvencionimi të drejtpërdrejtë për prindërit. Në vitin 2023/24, për klasat 1–5 u ndanë 80 € për blerjen e librave dhe materialeve mësimore. Por skema dështoi: prindërit raportuan mungesë të librave, ndërsa MASHTI detyrohej të shpërndante fonde shtesë në panik për të mbuluar kaosin e krijuar.
Në vitin 2024/25, Ministria vendosi të heqë dorë nga çdo sistem i kontrolluar dhe të shpërndajë para për të gjithë nxënësit nga klasa 1–9. Subvencioni: 80 € për klasat 1–5 dhe 110 € për klasat 6–9. Kostoja? Gati 20.5 milionë euro.
Prej premtimit për “rritje 20%” në realitetin 66% më shumë
Në fillim të vitit 2024, MASHTI kishte deklaruar publikisht se kostoja e subvencionimit universal nuk do të ishte shumë më e lartë sesa më parë – duke premtuar një “rritje rreth 20%”. Por shifrat zyrtare që dolën më vonë treguan histori krejt tjetër: rritja reale ishte mbi 8 milionë euro më shumë se viti i kaluar, për një total prej 20,418,670 € .
Ky devijim e madh buxhetor ka nxitur jo vetëm zemërim publik, por edhe dyshime serioze për abuzim me detyrën zyrtare dhe shpërdorim të parasë publike. Vetë Komisioni Hetimor Parlamentar për subvencionimin e librave ka zbuluar se në vitin 2023/24 ishin planifikuar vetëm 4 milionë €, por në fund u shpenzuan mbi 11 milionë €, duke e tejkaluar planin me 175% .
Hetim penal dhe heshtje politike
Në qershor 2024, ndaj Ministres Arbërie Nagavci u dorëzua një kallëzim penal në Prokurori, me akuzën e abuzimit të pozitës zyrtare dhe shpërdorimit të buxhetit shtetëror . Edhe pse Ministrja e ka mohuar publikisht çdo keqpërdorim dhe ka insistuar se “procesi ishte transparent dhe i nevojshëm” , faktet flasin ndryshe: vendimet janë marrë në mënyrë të centralizuar, pa konsultim të duhur institucional dhe pa analizë të qartë të kostos.
Deputetët opozitarë kanë shtruar publikisht pyetjen: A janë këto vendime të frymëzuara nga interesa politike apo edhe personale?
Qytetarët paguajnë çmimin – pa askënd përgjegjës
Ndërkohë që buxheti për tekstet shkollore është rritur në nivel rekord, sektori i arsimit përballet me mungesë investimesh në infrastrukturë, mungesë të mësuesve të trajnuar dhe kushte të papërshtatshme në shkolla. Vendimet politike që shpërndajnë para pa analizë dhe pa kontroll efektiv, janë kthyer në barrë për buxhetin e shtetit.
A do të japë ndonjëherë llogari dikush për këtë “shpërthim” të shpenzimeve publike? Apo do të vazhdojnë të trajtohen librat si një mjet politik për të mbushur xhepa e për të fituar vota?
Redaksia jonë ka kërkuar një përgjigje zyrtare nga MASHTI. Deri në momentin e publikimit të këtij shkrimi, nuk kemi marrë ndonjë koment.
Ky artikull është bazuar në dokumentet zyrtare të MASHTI, të dhënat e Thesarit të Kosovës dhe procesverbalet e komisionit hetimor parlamentar, të analizuara në mënyrë të pavarur nga redaksia.
